Sıkça Sorulan Sorular

Yatırım ortaklıkları, sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır. Yatırım ortaklıklarının temel fonksiyonu küçük tasarruf sahiplerinin birikimlerini bir havuzda toplayarak değişik menkul kıymetlerden oluşacak bir portföye yatırmak ve bu yolla elde ettikleri kazancı ortaklarına payları oranında dağıtmaktır. Yatırım ortaklıklarının diğer ortaklıklardan farkı, faaliyet alanlarının sadece sermaye piyasası araçları ile altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan bir portföyün işletilmesi şeklinde sınırlandırılmış bulunmasıdır.

Yatırım ortaklığı portföyünün uzman bir kadro tarafından yönetilmesi nedeniyle bir yandan tasarruf sahibinin riski azaltılırken diğer yandan da tasarrufların menkul kıymetlere yatırılması suretiyle kaynakların etkin kullanımı sağlanabilmektedir. Bu özellikleri nedeniyle, yabancı ülkelerde olduğu kadar ülkemizde de yatırım ortaklıklarının kurulması ve gelişmesi vergi teşvikleri yoluyla desteklenmiştir.  yukarı

• Ortaya koyduğu sermayesi yani tasarrufu, profesyonel ve güvenilir yöneticiler tarafından yönetilmektedir.
• Yatırım ortaklığı portföyüne alınabilecek menkul kıymetlerin sabit getirili, dövize endeksli ve hisse senedi gibi araçlarla çeşitlenmesi nedeniyle riskin en aza indirilmesi mümkün olabilecektir.
• Menkul kıymetlerin değerlemesi ve kontrolü ile kupon, faiz ve temettü tahsili ortaklık yönetimince yapılacağından vade takibi, tahsil etme gibi zaman ve kaynak kullanımını gerektiren işlemlerden korunabilecektir.
• Küçük tasarruflarla temin edilemeyecek kazanç potansiyeli yüksek menkul kıymetlere yatırım yapılmasına olanak sağlayacaktır.
• Yatırımcılar, satın aldıkları yatırım ortaklığı hisse senetlerinin gerek tamamını gerekse istediği bölümünü Borsa’da satarak paraya çevirebilecektir.
• Portföye büyük miktarlı alım satımlar nedeniyle zaman ve para tasarrufu sağlamaktadır. yukarı

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPK) ile hukuk sistemimize girmiştir. Yatırım ortaklıkları ile ilgili ayrıntılı düzenlemeler Kurul Tebliğlerinde yapılmıştır. Yatırım Ortaklıkları bir anonim ortaklık şeklinde kuruldukları için, Sermaye Piyasası Mevzuatı’nda düzenlenmemiş tüm konularda, Türk Ticaret Kanunu’nun anonim ortaklıklara ilişkin düzenlemelerine uymakla yükümlüdürler.  yukarı

Yatırım ortaklıklarının kimler tarafından kurulabileceği konusunda özel bir düzenleme yapılmamıştır. Bu nedenle herhangi bir anonim ortaklıkta kurucu olabilecek gerçek ve tüzel kişiler yatırım ortaklığı kurup işletebileceklerdir. Ancak Tebliğ’de kurucular için bazı koşullar aranmaktadır Bunlar; kurucuların müflis olmaması, rüşvet, sahtecilik, kaçakçılık gibi yüz kızartıcı suçlardan dolayı hükümlülüklerinin bulunmaması ve ayrıca sermaye piyasası mevzuatına aykırı işlemlerde bulunmamış olması gibi esas itibariyle sicile yönelik şartlardır.

Yukarıda sayılan nitelikleri taşıyan gerçek ve tüzel kişiler Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile SPK’ dan izin alarak yatırım ortaklığı kurabilirler.  yukarı

• Düzenlemelere göre alım satımı yapılabilen yabancı özel ve kamu sektörü borçlanma senetleri ve hisse senetleri (sermaye ve yedek akçeleri toplamının %25’ine kadar),
• Türkiye’de kurulan ortaklıklara ait hisse senetleri, borçlanma senetleri ve kamu borçlanma araçları,
• Yabancı vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyonlar,
• Altın ve diğer kıymetli madenler.
Yatırım ortaklığının portföyü esas sözleşmesinde hüküm bulunmak ve Tebliğ ile belirlenen sınırlara uyulmak koşulu ile yukarıda sayılan her bir varlık türü esas alınarak oluşturulabileceği gibi varlık türleri itibariyle karma da olabilir. Bir başka ifade ile bir yatırım ortaklığının portföyü sadece devlet tahvilinden veya sadece hisse senetlerinden oluşabileceği gibi bunların değişik oranlardaki bileşiminden de oluşabilmektedir.  yukarı

Yatırım ortaklıklarının aşağıdaki iş ve işlemlerde bulunmaları yasaklanmıştır. Bunlar;
• Ödünç para verme işleriyle uğraşamazlar, bir başka deyişle herhangi birisine kredi verme ya da ödünç alma işleminde bulunamazlar,
• Bankalar gibi mevduat toplayamazlar ve mevduat toplama sonucunu verebilecek işlemler yapamazlar,
• Ticari, sınai ve zirai faaliyetlerde bulunamazlar,
• Üçüncü kişiler adına menkul kıymet alım satımına aracılık edemezler.  yukarı

Yatırım ortaklıkları, yatırım fonlarında olduğu gibi A ve B Tipi olmak üzere iki ayrı tipte kurulabilmektedir. Portföy değerinin en az %25'ini devamlı olarak özelleştirme kapsamına alınmış Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış yatırım ortaklıkları A Tipi, bunun dışında kalanlar B Tipi olarak adlandırılmaktadır. Halen yürürlükte olan vergi mevzuatına göre B Tipi ortaklıklar elde ettikleri portföy işletmeciliğinden doğan kazançları üzerinden %10 oranında vergi yükümlülüğüne tabi iken, A Tipi ortaklıklarda vergi yükü %0'dır.  yukarı

Yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin halka arzı sırasında ve sonrasında yatırımcılar ihtiyaç duydukları bilgileri aşağıdaki belgelerden elde edebilir:

Esas Sözleşme
Yatırım ortaklığının kuruluşuna ilişkin olarak Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde düzenlenen ve şirketin ticaret unvanı, amacı ve faaliyet konusu, süresi, yetkili organları vb. konuları içeren bir belgedir. Şirket, esas sözleşmenin tescili ile tüzel kişilik kazanır.

İzahname
Halka arzda yatırım ortaklığının hisse senetlerini satınalmak suretiyle şirkete ortak olacak yatırımcılara şirketin amacı, süresi, ticaret unvanı, tescil tarihi ve numarası, halka arzedilecek hisse senetlerinin tutarı ve oranı, şirketin faaliyet ve yatırımları, şirketin finansal tabloları, imtiyazlı paylar vb. konularda bilgi vermeyi amaçlayan bir kamuyu aydınlatma aracıdır.

Sirküler
Yatırım ortaklığı hisse senetlerini satınalmak suretiyle şirkete ortak olacak yatırımcıların halka arza çağrılması amacıyla yayınlanan bir duyurudur. Bu duyuruda izahnamenin ilan edildiği gazetelerin numara ve tarihlerinin gösterilmesi gereklidir.

Aylık Portföy Tabloları
Yatırım ortaklıkları, aylık dönemler itibariyle portföylerindeki varlıklara ilişkin olarak, Kurul standartlarına uygun şekilde aylık portföy tabloları düzenlemek ve ay sonunu takip eden altı işgünü içerisinde Kurul’a ve ortaklık hisse senetlerinin işlem gördüğü Borsa’ya göndermek zorundadırlar. Yatırımcılar, bu tablolar aracılığıyla, yatırım yaptıkları yatırım ortaklıklarının portföy yapısı ve portföydeki varlıkların değeri hakkında bilgi edinebilirler.  yukarı

Hisse senetleri borsada işlem gören ortaklıklar, dolayısıyla yatırım ortaklıkları, finansal tablolarını 3 aylık dönemler itibariyle hazırlamak ve hesap döneminin bitimini izleyen 10 hafta içerisinde hazırladıkları ayrıntılı bilanço ve gelir tabloları ile bağımsız denetim raporunu Kurul’a ve borsa bülteninde yayımlanmak üzere ilgili borsaya göndermekle yükümlüdür. Yatırım ortaklıklarının muhasebe işlemlerinde ve mali tablolarının hazırlanmasında, Sermaye Piyasası Mevzuatı'nın standart mali tablo ve raporlar ile ilgili muhasebe standartlarını düzenleyen tebliğlerine uyulur.
Yatırım ortaklıkları mali tablolarını her yıl olağan genel kurul toplantılarını izleyen 30 gün içinde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlatmak zorundadır. Bu ilan zorunluluğuna ek olarak, ülke çapında dağıtımı yapılan herhangi bir gazetede ve merkezlerinin bulunduğu yerde çıkan en yüksek tirajlı iki mahalli gazeteden birinde söz konusu mali tabloların yıllık olağan genel kurul toplantısını izleyen 30 gün içinde ilan edilmesi gereklidir. yukarı

Hisse senetlerinin halka arz edildiği hesap dönemi itibariyle yatırım ortaklığı, sürekli bağımsız denetime tabidir. Bunun sonucu olarak şirketin finansal tabloları Kurul tarafından listeye alınmış bir bağımsız denetim kuruluşu tarafından 6. ve 12. ay sonları itibariyle denetlenir.  yukarı

Yatırım ortaklıklarının anonim ortaklık statüsünde kurulması zorunlu olduğundan, bu ortaklıkların kuruluşunda TTK’nun anonim ortaklıkların kuruluşuna ilişkin hükümleri uygulanır. Tüm anonim ortaklıklar gibi yatırım ortaklıkları da kurucuların koymuş olduğu sermayeyi temsil etmek üzere hisse senedi ihraç ederler.
Yeni kurulan yatırım ortaklıklarının hisse senetleri satış süresi içinde, birincil piyasada aracı kuruluşlar aracılığı ile de halka satılabilmektedir. Bu ortaklıkların hisse senetleri satış süresinin bitiminden sonra bir iki hafta içinde Borsa’da işlem görmeye başlamakta ve likidite imkanı doğmaktadır. Birincil piyasada yatırım ortaklığı hisse senedi almak için gazetelerdeki sirküler duyurularını izlemek ve satış yerlerine başvurmak gerekmektedir.
Yatırım ortaklığının kuruluşunu takiben yapılacak ilk halka arzlarda, halka arz edilecek hisse senetlerinin nominal toplamının yatırım ortaklığının çıkarılmış sermayesine oranı asgari %49 olmalıdır.
Yatırım ortaklığı hisse senetleri borsalarda alınıp satılırlar. Bu nedenle kurulmuş bir ortaklığın hisse senetlerine yatırım yapmak isteyen tasarruf sahipleri Borsa’da işlem yapmaya yetkili bir aracı kuruluşa talimat vererek ikincil piyasada bir ortaklığın hisse senedini alabilirler ya da ellerindeki hisse senetlerini yine aracı kuruluşlar aracılığı ile Borsa’da satabilirler. yukarı

Yurt dışında kurulmuş ve yabancı borsalarda işlem gören yatırım ortaklıklarının hisse senetlerini almak için yurt dışında işlem yapan aracı kurumun Türkiye’deki temsilcisine başvurmak gerekmektedir.
Bazen kurucusu yabancı olan bir yatırım ortaklığı hisse senetlerini Türkiye’de satmak istemektedir. O zaman Türkiye’deki aracı kurumlar yoluyla alım yapmak mümkündür. yukarı

Yatırımcı, yatırım yapacağı yatırım ortaklığının karlılık durumunu, türünü, finansman yapısını, faaliyetleri ve yatırımları hakkında bilgileri, şirketin faaliyet raporlarından, kamuya açıklanan mali tablolarından izlemeli ayrıca, şirketin sermaye, yönetim, portföy yapısı ve mali yapısı ile faaliyetleri hakkındaki değişikliklere ilişkin olarak şirket tarafından borsaya bildirilen açıklamaları takip etmelidir.  yukarı

Bir yatırım ortaklığının hisse senedine yatırım yapan tasarruf sahibi, aşağıda sıralanan mali ve mali olmayan haklara sahip olmaktadır. Bu hakların kaynağı TTK’nun hisse senetlerine ilişkin hükümleridir.
Söz konusu haklar;

• Ortaklığın elde ettiği dönem karından payına düşen kar payı hakkı,
• Ortaklığın tasfiyesi halinde tasfiye payı hakkı,
• Ortaklığın sermaye artırımında yeni payları edinmede öncelik (rüçhan) hakkı,
• İç kaynaklardan yapılacak sermaye artırımı nedeniyle çıkarılacak hisse senetlerini bedelsiz olarak alma hakkı,
• Genel kurul toplantılarına katılma, konuşma ve öneride bulunma hakkı,
• Genel kurul toplantılarında oy kullanma hakkı,
• Ortaklığın faaliyetleri ve mali tabloları hakkında bilgi alma ve inceleme yapma hakkı. yukarı

Yatırım ortaklığı hisse senetleri borsada işlem gördüğü için bu senetlerin fiyatı borsada oluşan arz ve talebe göre oluşmaktadır. Portföy değerine ek olarak yatırımcılar ortaklığın yönetimine, gelecekle ilgili beklentilerine göre hisse senedinin fiyatı değişmektedir. Bu nedenle yatırımcıların bir yatırım ortaklığı hisse senedine yatırım yapacakları zaman ortaklığın portföyü ile birlikte borsada oluşan fiyat hareketlerini ve hisse senedi fiyatlarını etkileyebilecek diğer ekonomik ve siyasi gelişmeleri de yakından izlemeleri gerekir.  yukarı